GIẢI MÃ NGÔN NGỮ ÂM THANH: HERTZ (Hz) LÀ GÌ? CÂU CHUYỆN ĐẰNG SAU ĐƠN VỊ ĐO TẦN SỐ ÂM THANH
GIẢI MÃ NGÔN NGỮ ÂM THANH: HERTZ (Hz) LÀ GÌ? CÂU CHUYỆN THÚ VỊ ĐẰNG SAU ĐƠN VỊ ĐO TẦN SỐ ÂM THANH
Trong thế giới âm thanh, những thông số như 40Hz, 20kHz hay 50Hz–18kHz xuất hiện thường xuyên trên loa, micro và các thiết bị xử lý tín hiệu. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu chính xác những con số này có ý nghĩa gì và ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng âm thanh.
Điều thú vị là Hertz (Hz) không chỉ là một đơn vị đo tần số mà còn là tên của một nhà khoa học có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của vật lý hiện đại.
Vậy Hertz là ai? Vì sao đơn vị đo tần số lại mang tên ông? Và khi lựa chọn loa karaoke, loa subwoofer hay micro không dây, người dùng cần hiểu thông số Hz như thế nào để chọn được thiết bị phù hợp? Hãy cùng JKaudio âm thanh số tìm hiểu trong chuyên mục GIẢI MÃ NGÔN NGỮ ÂM THANH.
1. HERTZ (Hz) LÀ GÌ? ĐƠN VỊ ĐO TẦN SỐ MANG TÊN MỘT NHÀ KHOA HỌC
Hertz, ký hiệu Hz, là đơn vị đo tần số trong Hệ đơn vị quốc tế (SI). Một Hertz tương ứng với một chu kỳ của hiện tượng tuần hoàn trong một giây. Đơn vị này được đặt theo tên của Heinrich Rudolf Hertz (1857–1894), nhà vật lý người Đức nổi tiếng với những thí nghiệm chứng minh sự tồn tại của sóng điện từ. Trong các nghiên cứu cuối thế kỷ XIX, Heinrich Hertz đã tạo ra và phát hiện sóng điện từ bằng thực nghiệm, góp phần xác nhận những dự đoán lý thuyết của nhà vật lý James Clerk Maxwell. Những nghiên cứu này đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của công nghệ vô tuyến và truyền thông hiện đại. Để ghi nhận đóng góp của ông, tên Hertz được sử dụng làm đơn vị đo tần số. Ngày nay, đơn vị này xuất hiện rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ vật lý, điện tử, viễn thông đến kỹ thuật âm thanh.
Các đơn vị tần số thường gặp
| Đơn vị | Ký hiệu | Giá trị |
|---|---|---|
| Hertz | Hz | 1 chu kỳ/giây |
| Kilohertz | kHz | 1.000 Hz |
| Megahertz | MHz | 1.000.000 Hz |
| Gigahertz | GHz | 1.000.000.000 Hz |
Trong lĩnh vực âm thanh, Hz và kHz là hai đơn vị được sử dụng phổ biến nhất.
Ví dụ:
- 40Hz tương đương 40 chu kỳ mỗi giây.
- 1kHz tương đương 1.000 chu kỳ mỗi giây.
- 20kHz tương đương 20.000 chu kỳ mỗi giây.
Lưu ý, ký hiệu chính xác của đơn vị là Hz, trong đó chữ H viết hoa và chữ z viết thường.
2. TẦN SỐ ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ĐẾN ÂM THANH?
Để hiểu vai trò của Hertz trong âm thanh, trước tiên cần hiểu âm thanh được hình thành như thế nào. Âm thanh là kết quả của sự dao động cơ học lan truyền trong môi trường vật chất như không khí. Khi một vật thể rung động, nó tạo ra những biến thiên áp suất lan truyền đến tai người nghe. Số chu kỳ dao động trong một giây được gọi là tần số. Đối với âm thanh, tần số có mối liên hệ mật thiết với cảm nhận về độ cao của âm.
Tần số thấp thường tạo cảm giác âm trầm, trong khi tần số cao thường tạo cảm giác âm bổng.
Chẳng hạn, tiếng trống bass thường có nhiều thành phần âm thanh tần số thấp, trong khi tiếng chũm chọe thường chứa nhiều thành phần tần số cao. Trong một bản nhạc, giọng hát và các nhạc cụ không chỉ phát ra một tần số duy nhất. Chúng bao gồm nhiều thành phần tần số khác nhau, góp phần tạo nên màu sắc, độ dày và đặc trưng riêng của âm thanh. Đó cũng là lý do một hệ thống âm thanh cần có khả năng tái tạo nhiều dải tần để thể hiện đầy đủ các thành phần của bản nhạc.
3. DẢI TẦN SỐ ÂM THANH: TỪ TIẾNG BASS TRẦM ĐẾN TIẾNG TREBLE CAO
Tai người trưởng thành có thính lực bình thường thường được mô tả là có thể nghe âm thanh trong khoảng từ 20Hz đến 20.000Hz (20kHz). Tuy nhiên, giới hạn nghe thực tế thay đổi tùy theo từng người, độ tuổi và điều kiện nghe.
Trong kỹ thuật âm thanh, dải tần thường được chia thành các vùng để thuận tiện cho việc phân tích và thiết kế thiết bị.
| Dải tần tham khảo | Đặc điểm | Vai trò trong âm thanh |
|---|---|---|
| 20–60Hz | Siêu trầm | Tạo cảm giác về độ sâu và sự rung động của âm thanh |
| 60–250Hz | Trầm | Góp phần tạo độ dày, lực và sự đầy đặn |
| 250Hz–2kHz | Trung thấp và trung | Thể hiện phần lớn thân tiếng của giọng hát và nhiều nhạc cụ |
| 2–6kHz | Trung cao | Góp phần tạo độ rõ và độ nổi bật của giọng hát |
| 6–20kHz | Cao | Thể hiện nhiều chi tiết âm thanh, tiếng leng keng và độ thoáng |
Các dải tần trên chỉ mang tính tham khảo. Ranh giới giữa các vùng có thể khác nhau tùy theo tài liệu và mục đích phân tích.
Đối với hệ thống karaoke gia đình, khả năng tái tạo các dải tần cần được phối hợp hài hòa. Nếu âm trầm quá nhiều, tiếng hát có thể bị lấn át. Nếu dải trung không được tái tạo tốt, giọng hát có thể thiếu độ rõ. Nếu dải cao quá nổi bật, âm thanh có thể trở nên chói hoặc gây cảm giác mệt khi nghe. Vì vậy, một bộ dàn hay không đơn giản là bộ dàn có nhiều bass hoặc treble, mà là hệ thống có khả năng tái tạo âm thanh cân bằng, phù hợp với không gian và nhu cầu sử dụng.
4. THÔNG SỐ Hz TRÊN LOA CÓ Ý NGHĨA GÌ?
Khi tìm hiểu loa karaoke, loa subwoofer hoặc loa nghe nhạc, người dùng thường bắt gặp thông số dải tần đáp ứng như:
- 40Hz–20kHz.
- 45Hz–18kHz.
- 30Hz–150Hz.
Những thông số này cho biết phạm vi tần số mà thiết bị được công bố có khả năng đáp ứng. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tần số của tín hiệu âm thanh và dải tần đáp ứng của thiết bị. Tần số của tín hiệu là đặc tính của tín hiệu âm thanh. Trong khi đó, dải tần đáp ứng mô tả khả năng phản hồi của thiết bị trên một khoảng tần số nhất định. Một chiếc loa được công bố có dải tần từ 40Hz đến 20kHz không có nghĩa là loa tái tạo mọi tần số trong khoảng đó với mức âm lượng đồng đều. Để đánh giá chính xác hơn, cần xem thêm đáp tuyến tần số và điều kiện đo, chẳng hạn sai số ±3dB hoặc ±6dB nếu nhà sản xuất cung cấp.
Loa có dải tần 40Hz–20kHz có tốt không?
Con số này cho thấy nhà sản xuất công bố loa có khả năng đáp ứng một dải tần rộng. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hai giới hạn này chưa đủ để kết luận loa có chất lượng âm thanh tốt. Một chiếc loa có thể tái tạo được tần số thấp nhưng mức âm lượng ở vùng đó rất nhỏ. Một chiếc loa khác có giới hạn tần số thấp cao hơn đôi chút nhưng lại thể hiện tiếng bass chắc chắn và cân bằng hơn trong điều kiện sử dụng thực tế. Ngoài dải tần, người mua cần xem xét độ nhạy, khả năng chịu công suất, độ méo, thiết kế thùng loa, chất lượng củ loa và cách phối ghép với ampli.
Vì vậy, không nên đánh giá chất lượng loa chỉ bằng một con số Hz trên bảng thông số kỹ thuật.
5. VÌ SAO LOA SUBWOOFER ĐƯỢC QUAN TÂM Ở DẢI TẦN THẤP?
Trong hệ thống karaoke gia đình, subwoofer là thiết bị đảm nhiệm việc tái tạo phần âm trầm sâu, giúp âm thanh có độ đầy đặn và tạo cảm giác mạnh mẽ hơn. Thông số của loa subwoofer thường tập trung vào dải tần thấp, chẳng hạn 30Hz–150Hz hoặc 35Hz–200Hz, tùy theo thiết kế và cách công bố của nhà sản xuất. Tần số thấp có vai trò quan trọng trong việc tạo cảm giác về độ sâu của tiếng bass. Tuy nhiên, khả năng tái tạo âm trầm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tiếng bass gồm:
- Củ loa bass: Kích thước, kết cấu màng loa và khả năng dịch chuyển của màng.
- Thùng loa: Thiết kế thùng kín hoặc thùng có lỗ thông hơi ảnh hưởng đến đáp tuyến tần số và đặc tính âm trầm.
- Ampli và công suất: Cần phù hợp với thiết kế loa và mức âm lượng sử dụng.
- Vị trí đặt loa: Vị trí đặt subwoofer và đặc tính phòng có thể làm một số dải bass tăng hoặc giảm đáng kể.
- Cách phối ghép: Tần số cắt giữa subwoofer và loa chính cần được thiết lập phù hợp để âm thanh liền mạch.
Chẳng hạn, một chiếc subwoofer có khả năng tái tạo tần số thấp nhưng được đặt ở vị trí không phù hợp vẫn có thể tạo ra tiếng bass thiếu cân bằng trong phòng nghe.
Ngược lại, việc lựa chọn thiết bị phù hợp và bố trí hợp lý có thể cải thiện đáng kể trải nghiệm âm thanh mà không nhất thiết phải tăng công suất.
6. THÔNG SỐ Hz TRÊN MICRO KHÔNG DÂY CÓ GIỐNG TRÊN LOA KHÔNG?
Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn khi người dùng tìm hiểu thiết bị âm thanh. Trên loa, dải tần đáp ứng mô tả khả năng tái tạo âm thanh của loa trong những điều kiện đo nhất định. Trong khi đó, trên micro, dải tần đáp ứng cho biết micro có khả năng thu nhận và chuyển đổi âm thanh trong phạm vi tần số nào theo đặc tính của thiết bị. Ví dụ, một micro được công bố có dải tần đáp ứng 50Hz–18kHz có thể thu nhận các thành phần âm thanh trong khoảng đó theo điều kiện đo của nhà sản xuất. Tuy nhiên, dải tần rộng không đồng nghĩa với việc micro chắc chắn cho giọng hát hay hơn. Chất lượng thu tiếng còn phụ thuộc vào độ nhạy, đáp tuyến tần số, hướng thu, độ méo, tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu và khả năng chống nhiễu của hệ thống không dây. Đối với karaoke gia đình, người dùng nên quan tâm đến khả năng tái tạo giọng hát tự nhiên, độ ổn định tín hiệu, khả năng hạn chế hú rít khi phối ghép và mức độ phù hợp với giọng hát của từng người. Một chiếc micro phù hợp không nhất thiết phải có dải tần rộng nhất, mà cần hoạt động tốt trong hệ thống âm thanh thực tế.
7. TẦN SỐ Hz CÓ QUYẾT ĐỊNH CHẤT LƯỢNG ÂM THANH?
Câu trả lời là không. Hertz là một thông số quan trọng, nhưng không thể dùng riêng lẻ để đánh giá toàn bộ chất lượng âm thanh.
Một thiết bị có dải tần đáp ứng rộng chưa chắc đã cho âm thanh hay hơn thiết bị có dải tần hẹp hơn. Điều quan trọng là thiết bị có tái tạo tốt những dải tần cần thiết hay không, đáp tuyến có phù hợp không và hệ thống có hoạt động hài hòa trong điều kiện sử dụng thực tế hay không.
Khi lựa chọn một bộ dàn karaoke gia đình, người dùng nên cân nhắc đồng thời các yếu tố sau:
Thứ nhất, dải tần đáp ứng: Thiết bị có phù hợp với nhu cầu nghe nhạc, hát karaoke hoặc xem phim hay không?
Thứ hai, độ nhạy và mức áp suất âm thanh: Loa có đáp ứng được mức âm lượng mong muốn trong không gian sử dụng hay không?
Thứ ba, khả năng phối ghép: Loa, ampli, bộ xử lý tín hiệu và micro có tương thích với nhau hay không?
Thứ tư, không gian phòng: Diện tích, cách bố trí nội thất và đặc tính âm học của phòng ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm nghe.
Thứ năm, chất âm thực tế: Cần nghe thử và đánh giá độ cân bằng, độ rõ của giọng hát, độ kiểm soát của tiếng bass và cảm giác nghe ở mức âm lượng phù hợp.
Đặc biệt, với karaoke gia đình, khả năng thể hiện giọng hát rõ ràng, dễ nghe và ổn định thường quan trọng không kém việc tái tạo tiếng bass mạnh.
KẾT LUẬN: HIỂU ĐÚNG Hz ĐỂ LỰA CHỌN THIẾT BỊ ÂM THANH THÔNG MINH HƠN
Từ một đơn vị vật lý mang tên nhà khoa học Heinrich Hertz đến những thông số xuất hiện trên loa, micro và subwoofer ngày nay, Hertz đã trở thành một phần không thể thiếu trong ngôn ngữ kỹ thuật âm thanh.
Hiểu Hz giúp người dùng đọc và so sánh thông số thiết bị chính xác hơn. Tuy nhiên, để lựa chọn được một bộ dàn phù hợp, cần nhìn vào toàn bộ đặc tính kỹ thuật, khả năng phối ghép và trải nghiệm nghe thực tế thay vì chỉ tập trung vào một con số.
Bởi trong âm thanh, hiểu thông số là bước đầu tiên, còn hiểu cách các thiết bị phối hợp với nhau mới là chìa khóa để tạo nên chất âm mong muốn.
JKaudio âm thanh số tin rằng, khi người dùng có kiến thức đúng, việc lựa chọn thiết bị sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.
JKAUDIO ÂM THANH SỐ – HIỂU ÂM THANH, CHỌN ĐÚNG CHẤT ÂM
? Website: https://jkaudio.org/
☎️ Hotline: 0963 88 9192 – 0965 503357
? Địa chỉ: Số 6, Ngõ 287 Phố Ngô Gia Tự, Phường Việt Hưng, Long Biên, Hà Nội.
#JKaudio #JKaudioAmThanhSo #GiaiMaNgonNguAmThanh #Hertz #TanSoAmThanh #KienThucAmThanh #AmThanhGiaDinh #LoaKaraoke #LoaSubwoofer #MicroKhongDay
QUAN TÂM VỀ SẢN PHẨM, BẠN CÓ THỂ LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI TẠI:
▸ Add Showroom: Địa chỉ: Số 6, Ngõ 287, Phố Ngô Gia Tự, Phường Việt Hưng, TP Hà Nội
▸ Hotline: 0963 88 9192 -
▸ Email: aocuoiselena@gmail.com
▸ Website: https://www.jkaudio.org
▸ https://www.facebook.com/JKAudioamthanhso
Cảm ơn bạn đã ghé thăm fanpage của chúng tôi